De evolutie van de maan

Beste lezer,

Vrijdagavond 9 oktober 2026 van 20.00 tot 22:00 uur geeft

Prof. dr. Wim van Westrenen Vrije Universiteit Amsterdam een lezing:

De evolutie van de maan.

De lezing is in Het Groene Huis te Amersfoort en wordt georganiseerd door Sterrenwacht Midden-Nederland.

Over de lezing:

Ongeveer 4,5 miljard jaar geleden ontstonden de zon, de aarde en uiteindelijk ook de maan. Volgens de klassieke theorie — de grote botsingstheorie — ontstond de maan door een enorme botsing tussen de jonge aarde en een andere planeet, genaamd Theia. Door die botsing zouden brokstukken de ruimte in zijn geslingerd waaruit de maan zich vormde.

De spreker legt echter uit dat er twijfels zijn over deze theorie. Computermodellen laten zien dat de maan dan vooral uit materiaal van Theia zou moeten bestaan. Maar onderzoek van maanstenen, meegebracht door de Apollo-astronauten en Chinese robotische missies, toont juist aan dat maanstenen bijna identiek zijn aan aardse stenen. Dat is een groot probleem voor het standaardmodel.

De maan is bijzonder omdat zij:

• relatief groot is vergeleken met de aarde.
• relatief dichtbij staat
• daardoor veel invloed heeft op de aarde, zoals op eb en vloed
• en de aardas stabiel houdt, waardoor het klimaat op aarde relatief stabiel blijft.

Daarnaast is de maan geologisch de laatste paar miljard jaar vrijwel onveranderd gebleven. Er is geen vloeibaar water, wind of weer, waardoor sporen van miljarden jaren geleden nog zichtbaar zijn. Daarom is de maan ook een soort tijdcapsule van het vroege zonnestelsel.

Wetenschappers zoeken nu naar alternatieve verklaringen voor het ontstaan van de maan. Mogelijke ideeën zijn:

1. een botsing tussen twee aarde-achtige planeten;
2. een kleinere, extreem snelle botsing;
3. de maan is simpelweg een stukje aarde dat losgeraakt is.

De spreker vindt vooral die laatste mogelijkheid interessant. Experimenten in laboratoria tonen namelijk aan dat ook het binnenste van de maan sterk lijkt op de aarde en geen duidelijke sporen van Theia bevat.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de jonge aarde extreem snel draaide — misschien duurde een dag toen maar twee uur. Door die snelle rotatie zouden stukken aarde de ruimte in geslingerd kunnen zijn, waaruit later de maan ontstond.

De conclusie is dat wetenschappers nog geen definitief antwoord hebben op de vraag hoe de maan is ontstaan. Wel zijn er twijfels over de klassieke botsingstheorie en lijkt een nieuw model nodig.