Het Antikythera Mechanisme: de 2000 jaar Oud-Griekse astronomische computer

Beste lezer

Vrijdagavond 13 november 2026 van 20.00 tot 22:00 uur geeft Prof. dr. M.A.M. (Rien) van de Weijgaert (Rijksuniversiteite Groningen) een lezing:

Lezing: Het Antikythera Mechanisme.

De lezing is in Het Groene Huis te Amersfoort en wordt georganiseerd door Sterrenwacht Midden-Nederland.

Over de lezing:

Een van de meest tot de verbeelding sprekende voorwerpen uit de antieke Oudheid

is het Antikythera Mechanisme, 's werelds oudste computer. Minstens 1300 jaar

voordat de eerste Europese klokken verschenen blijken de oude Grieken in staat te zijn geweest een verbluffend geavanceerd en complex mechanisch klokwerk te maken.

De minstens 32 tandwielen vertaalden de astronomische kennis van de oudheid in een mechanisch model. Het volgde de gang van Maan, Zon en waarschijnlijk de vijf toen bekende planeten aan de hemel, volgens de toenmalig nieuwste inzichten van de Hellenistische astronomie.

Bij toeval in 1900 gevonden door sponsduikers op een oud-Romeins scheepswrak bij het eilandje Antikythera, heeft het bijna een eeuw geduurd voordat het bronzen instrument zijn geheimen definitief prijs begint te geven. State-of-the-art technologisch onderzoek heeft geleid tot de ontsluiting van de constructie van het apparaat, terwijl de ontcijfering van de vele opschriften heeft geleid tot een ingrijpend beter begrip van werking en gebruik. Toch blijven nogvel vragen onbeantwoord. Is het een planetarium geweest, en waar zijn dan de ontbrekende tandwielen ? Wat is er gebeurd met deze verbluffende technologische kennis van Grieken en Romeinen ? Wie heeft het apparaat gemaakt, en wie heeft het bedacht ? Waarom zijn er geen andere soortgelijke voorwerpen uit de klassieke Oudheid bekend ? Duidelijk is dat onze ideeen omtrent de wetenschappelijke en technologische kennis en de rol van technische innovatie in de Oudheid danig moeten worden bijgesteld.

Foto credit van Antikythera Mechanisme:: Wikimedia Commons ( Log Tandy)